بررسی ویژگیهای گونۀ شرقی زبان فارسی در شیرین و خسرو امیرخسرو دهلوی در مقایسه با خسرو و شیرین نظامی گنجوی | ||
| کهننامه ادب پارسی | ||
| مقاله 10، دوره 15، شماره 1 - شماره پیاپی 38، شهریور 1403، صفحه 283-313 اصل مقاله (307.32 K) | ||
| نوع مقاله: علمی-پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30465/cpl.2024.48390.3290 | ||
| نویسندگان | ||
| وحید عیدگاه طرقبه ای1؛ هما مرادی نسب* 2 | ||
| 1استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، ایران. | ||
| 2دانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| سرودههای امیرخسرو دهلوی سرشار از ویژگیهای تمایزبخش زبانی است که برخی از آنها را میتوان با گونۀ شرقی زبان فارسی مرتبط شمرد. امیرخسرو دهلوی و نظامی برخاسته از دو دورۀ زمانی و دو ناحیۀ جغرافیایی متفاوت شرق و شمال غرب ایران هستند. پرسش اصلی این است که برجستهترین ویژگیهای زبانی نمودیافته در شیرین و خسرو امیرخسرو دهلوی کدام است و تا چه حد میتوان تفاوتهای زبانی شیرین و خسرو و خسرو و شیرین را به تفاوتهای شرق و غرب قلمرو زبان فارسی نسبت داد. یافتههای پژوهش، نشانگر وجود ارتباط معناداری میان برخی از ویژگیهای زبانی خاص این دو منظومه و ناحیۀ جغرافیایی سرایندگان آنها است. به نظر نگارندگان، این تمایزها، اغلب به حوزههای آوایی و واژگانی زبان مرتبطاند و کمتر با نحو و جملهبندی ارتباط دارند. از میان ویژگیهای آوایی و واژگانی، میتوان به حذف صامت آغازین «ن»، کاربرد نون ساکن پیش از فعل ربطی «است»، سکون یا حرکت یافتن برخی از حرفها، و کاربرد خاص «ایستاد» در شعر امیرخسرو دهلوی اشاره کرد که در شعر نظامی دیده نمیشود. نیز باید از لغتهای «ته» به معنای زیر، «فرویش»، «توی/ تو»، «خله»، «گواران»، «پیشافتاد»، «هر همه»، «خیرباد» و «پیچاک» یاد کرد که زبان امیرخسرو دهلوی را از زبان نظامی متمایز میکند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| امیرخسرو دهلوی؛ نظامی گنجوی؛ شیرین و خسرو؛ خسرو و شیرین؛ گونههای زبانی؛ سبکشناسی؛ گونهشناسی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 452 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 307 |
||