ملاحظاتی لغوی درباب چند تلفظ پیشنهادی در کتاب تلفظ در شعر کهن فارسی: بهرهگیری از شعر در شناخت تلفظهای دیرین | ||
| پژوهشنامه انتقادی متون و برنامههای علوم انسانی | ||
| مقاله 11، دوره 23، شماره 1 - شماره پیاپی 111، بهار 1402، صفحه 197-217 اصل مقاله (278.25 K) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30465/crtls.2023.37843.2335 | ||
| نویسنده | ||
| سیدمهدی دادرس* | ||
| استادیار زبان و ادبیات فارسی، عضو هیئتعلمی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران | ||
| چکیده | ||
| تعیین تلفظ لغات براساس وزن عروضی و قافیه از دیرباز درمیان ادبا و لغتنویسان فارسی مطرح و محل بحث بوده است و در دورۀ معاصر نیز مصححانِ آثار کهن فارسی به این مقوله توجه نشان دادهاند. اخیراً وحید عیدگاه طرقبهای (1399) پژوهشی جامع در این باب با نام تلفظ در شعر کهن فارسی بهطبع رسانده که در آن یافتههای فراوانی در زمینۀ تلفظهای شاذ و گویشی همراه برخی پیشنهادهای تلفظی ارائه شده است. در مقالۀ حاضر برخی حدسهای مؤلف کتاب، برمبنای ملاحظاتی لغوی، رد و نقد شده است. ازآنجاکه این ملاحظات ناظر به تلفظ لغات است، فرای نقد کتاب و در چشماندازی کلی میتوان از آن در سایر پژوهشهای مشابهِ آتی استفاده کرد. مرور این شواهد گویای چند خطا و ضعف روششناختی در این اثر است: نخست، غفلتِ مؤلف است از پارهای واژههای زبانهای ایرانی میانه و نو؛ دوم، گرایش وی به نظامسازی به قیمت چشمبستن بر پارهای استثناها؛ اشکالی که با ادعای «استقرای تام» و نقد «نگاه یکسانساز و تعمیمگر» در پژوهش ایشان در تضاد است. سرانجام، باید به مهمترین مورد اشاره کرد که غلبۀ نوعی درک تجویزی از مسائل آواییِ گویشی است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تلفظ؛ ریشهشناسی؛ شعر کهن فارسی؛ عروض؛ قافیه | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 631 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 415 |
||