ااز الحاد و لاادریگرایی تا بیموضعی نسبت به خدا: بازخوانی موضع دینی دیوید هیوم | ||
| غرب شناسی بنیادی | ||
| مقاله 2، دوره 16، شماره 1 - شماره پیاپی 31، آبان 1404، صفحه 33-62 اصل مقاله (384.37 K) | ||
| نوع مقاله: علمی-پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30465/os.2025.52844.2068 | ||
| نویسندگان | ||
| فریده لازمی1؛ محمد اصغری* 2 | ||
| 1پژوهشگر پسادکتری فلسفه، دانشکدة ادبیات فارسی و زبانهای خارجی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران | ||
| 2استاد گروه فلسفه دانشگاه تبریز | ||
| چکیده | ||
| برداشت غالب دربارۀ دیوید هیوم، فیلسوف برجستۀ قرن هجدهم، آن است که او در زمرۀ منتقدان سرسخت دین و خداپرستی و در پی نفی بنیادهای الهیات عقلگرا بوده است. این مقاله با بازنگری در چنین تلقیهایی نشان میدهد که هیوم، با وجود نقدهای ژرف خود بر براهین اثبات وجود خدا و ناتوانی عقل در شناخت امر متعالی، نه ملحد است و نه لاادریگرا به معنای رایج آن. تحلیل آثار اصلی او، بهویژه رسالهای دربارة طبیعت آدمی و گفتوگوهایی دربارة دین طبیعی، نشان میدهد که هیوم به امکان وجود خداوند اذعان دارد، اما مسئلۀ وجود و ماهیت خدا را از دایرۀ مسائل اساسی زندگی انسانی و اخلاقی بیرون میداند. بدینسان، موضع او را میتوان نوعی بیموضعی نسبت به خدا دانست؛ اصطلاحی که در این مقاله معادل God-indifference بهکار میرود و بیانگر رویکردی است که نه در پی اثبات یا نفی خدا، بلکه در پی بازشناسی کارکردهای انسانی و روانشناختی دین است . در این معنا، هیوم بیش از آنکه فیلسوفی ضددینی باشد، اندیشمندی است که با تمرکز بر طبیعت، عواطف و اخلاق انسان، مسئلۀ خدا را از جایگاه محوری به حاشیه میراند و فلسفۀ دین را از الهیات به روانشناسی و اخلاق سوق میدهد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| خداپرستی؛ خداباوری؛ خداناباوری؛ لاادریگرایی؛ بیموضعی نسبت به خدا | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 298 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 142 |
||
| تعداد نشریات | 34 |
| تعداد شمارهها | 1,049 |
| تعداد مقالات | 12,627 |
| تعداد مشاهده مقاله | 13,435,718 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 11,256,961 |