بررسی تطبیقی برهان امکان و وجوب تومیستی و برهان صدیقین سینوی | ||
| جستارهای فلسفه دین | ||
| مقاله 6، دوره 2، شماره 3، 1392، صفحه 113-133 اصل مقاله (318.52 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| نویسنده | ||
| سعیده سادات نبوی | ||
| دانشجوی دکتری کلام، گرایش فلسفة دین و مسائل جدید کلامی، تربیت مدرس دانشگاه قم | ||
| چکیده | ||
| آکوئیناس، در طریقة سوم خود، از امکان و وجوب دریچهای به سوی اثبات وجود خدا میگشاید. بعضی از فیلسوفان، استدلال او را طبیعی ـ مابعدالطبیعی تفسیر کردهاند و بعضی دیگر، طبیعی. با این وصف، بهسادگی نمیتوان استدلال او را با برهان صدیقین ابنسینا یکی دانست. این مقاله بر آن است که پس از ارائة گزارشی از برهان صدیقین سینوی و تقریرهای گوناگون برهان امکان و وجوب تومیستی، تفاوتهای این دو برهان را بهخصوص از لحاظ ابتنای آنها بر اصل امتناع تسلسل آشکار سازد. بهنظر میرسد در تحلیل و ریشهیابی تفاوت یادشده، باید سراغ نظر این دو فیلسوف دربارة خدا و رابطة او با طبیعت رفت؛ ابنسینا چون در پی اثبات واجبالوجود بالذات است و بس، برای اثبات مدعای خود، به بیش از این نیاز ندارد که با تکیهبر امکان ماهوی، تسلسل در علل فاعلی را ابطال و درنتیجه، وجود خدا را اثبات کند، در حالی که در تقریرهای طبیعی ـ مابعدالطبیعی از برهان امکان و وجوب تومیستی، هدف اثبات واجبالوجودی است که عالم طبیعت را از کتم عدم خلق کرده است. به همین دلیل این نوع تقریرها نمیتوانند صرفاً با تکیهبر امکان ماهوی، برای طبیعت حادث، آفریدگار ازلی اثبات کنند. همچنین با گریز به طریقة دوم آکوئیناس و مقایسة استدلال او بر امتناع تسلسل با برهان وسط و طرف ابنسینا، روشن میشود که حتی اگر استدلال آکوئیناس برگرفته از برهان ابنسینا باشد، اقتباسی ناقص از آن است | ||
| کلیدواژهها | ||
| امکان ماهوی؛ کون و فساد؛ تسلسل؛ حدوث؛ واجبالوجود بالذات؛ محدث (/ پدیدآورنده)؛ برهان صدیقین؛ برهان امکان و وجوب | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,948 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 521 |
||
| تعداد نشریات | 33 |
| تعداد شمارهها | 1,008 |
| تعداد مقالات | 10,094 |
| تعداد مشاهده مقاله | 13,063,809 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 11,093,675 |